Załącznik do Uchwały  Nr XX/112/05               Rady Gminy w Ropie                                  z dnia 8 marca 2005r.                                                                                        

PLAN ROZWOJU LOKALNEGO

GMINA ROPA
Spis treści

I. Obszar i czas realizacji Planu Rozwoju Lokalnego. 3

II. Aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza na obszarze objętym wdrażaniem planu. 3

2. Środowisko przyrodnicze. 4

3. Turystyka. 7

4. Zagospodarowanie przestrzenne. 8

5. Gospodarka. 13

6. Sfera społeczna. 15

III. Realizacja zadań i projektów.. 22

1. Planowane projekty i zadania inwestycyjne w okresie 2004-2006. 22

2.   Planowane projekty i zadania inwestycyjne w okresie 2007-2013. 24

IV. Powiązanie projektów z innymi działaniami realizowanymi na terenie gminy. 26

V. Oczekiwane wskaźniki osiągnięć Planu Rozwoju Lokalnego. 27

VI. Plan finansowy na lata 2004-2006. 28

VII. System wdrażania. 29

VIII. Sposoby monitorowania, oceny i komunikacji społecznej. 29

1. System monitorowania planu rozwoju lokalnego. 29

2. Sposoby oceny planu rozwoju lokalnego. 30

3. Sposoby inicjowania współpracy pomiędzy sektorem publicznym, prywatnym i organizacjami pozarządowymi. 30

4. Public Relations planu. 30

  Załącznik nr 1 …………………………………………………………………………….. 26

I. Obszar i czas realizacji Planu Rozwoju Lokalnego

Obszar: Gmina Ropa

Czas realizacji: lata 2004-2013

II. Aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza na obszarze objętym wdrażaniem planu.

1. Położenie, powierzchnia, ludność.

                 Gmina Ropa znajduje się  w powiecie gorlickim, położonym w południowo – wschodniej części Województwa Małopolskiego .  W jej skład wchodzą trzy sołectwa: Ropa, Łosie i Klimkówka. Gmina graniczy od zachodu z gminą Grybów, znajdującą się już

w powiecie nowosądeckim, od wschodu z gminą Gorlice, od południa z gminą Uście Gorlickie. Cały teren gminy znajduje się w dolinie rzeki Ropy, w otoczeniu  wzgórz Beskidu Niskiego. Wieś Ropa określana jest „bramą Beskidu Niskiego” – jej położenie na skrzyżowaniu ważnych traktów komunikacyjnych sprawia, że turyści przybywający od strony Nowego Sącza  i Tarnowa w tę część Beskidów przejeżdżają właśnie  przez Ropę.

Gmina zajmuje  obszar 49,09km² ,  stanowi to   5,1 % powierzchni powiatu gorlickiego (967,36 km²).  Według stanu na 31 grudnia 2003r. liczy 5043 mieszkańców, którzy stanowią 4,74 % ogółu osób zamieszkujących  powiat gorlicki (106.305 osób). Gęstość zaludnienia wynosząca 102/km²  jest mniejsza aniżeli w powiecie gorlickim (119/km² ).

Pod względem fizyczno-geograficznym Gmina Ropa położona jest w obrębie prowincji Karpaty Zachodnie,  w strefie Beskidów, w mezoregionie Beskidu Niskiego.        Pod względem kulturowym znajduje się na pograniczu regionu pogórzanskiego                         i łemkowskiego,  w obrębie krainy historycznej Małopolski, z widocznym silnym powiązaniem z miastem Gorlice. Związki gospodarcze gminy wynikają  z racji przynależności do powiatu gorlickiego, szereg powiązań gospodarczych łączy także gminę Ropa z przyległymi miejscowościami powiatu nowosądeckiego, zwłaszcza miastem i gminą Grybów. Gmina posiada charakter rolniczy o umiarkowanych możliwościach jego rozwoju.

Gmina Ropa jest jedną z mniejszych, pod względem liczby mieszkańców gmin wiejskich województwa małopolskiego . Sieć osadniczą gminy tworzą 3 sołectwa o zróżnicowanej  liczbie mieszkańców: w Klimkówce 297, w Łosiu 787 w Ropie 3959. Wieś Ropa skupia ponad  połowę ludności całej gminy (78,6%),  drugą co do wielkości Łosie  zamieszkuje 

15,6 % mieszkańców, a Klimkówkę 5,8 % mieszkańców. Teren największej wsi Ropy charakteryzuje duże rozproszenie zabudowy oraz górzystość, co jest niekorzystnym zjawiskiem, gdyż utrudnia wyposażenie terenu w obiekty infrastruktury społecznej                       i technicznej. Wpływa niekorzystnie na planowanie ,  budowę i funkcjonowanie ważnych  obiektów infrastruktury, takich jak kanalizacja, wodociąg, sieć gazownicza, inwestycje z nimi związane,   z uwagi na zwiększone koszty, są przeprowadzane  etapowo.

W poniższej tabeli zawarty jest spis mieszkańców dla poszczególnych miejscowości

w gminie Ropa .

2. Środowisko przyrodnicze

Gmina Ropa położona jest w geobotanicznym okręgu Beskidy, podokręgu Beskid Niski. Stanowi wycinek karpackiej przestrzeni przyrodniczej, zawartej pomiędzy wysokością 324m npm (koryto Ropy na granicy z Szymbarkiem) a 778 m npm (szczyt góry Chełm). Maksymalne deniwelacje na terenie gminy wynoszą 454 m, najczęstsze 150-200m. Rzeźba terenu ma charakter gór niskich o rusztowo-kratowym układzie głównych grzbietów i dolin. Dominującą formą krajobrazową są lesiste wzgórza otaczające dolinę rzeki Ropy. Do większych wzniesień w tym rejonie zalicza się Chełm, Suchy Wierch, Kiczerę, Suchą Homolę. Wzniesienia są strome i porośnięte lasami mieszanymi z przewaga buczyny karpackiej. Ze względu na stromość stoków oraz litologię podłoża, powszechnym zjawiskiem w obrębie wzniesień są pełznięcia gruntu i osuwiska. Obszar gór niskich stanowi źródlisko     i ważną strefę alimentacji licznych małych dopływów Ropy, odznacza się wybitnie przyrodniczym charakterem, według sieci ekologicznej ECONET stanowi fragment „obszaru węzłowego i biocentrum rangi międzynarodowej”, których zachowanie jest warunkiem funkcjonowania struktur przyrodniczych w skali ogólnokarpackiej. Około 15% powierzchni gminy zajmują doliny rzeczne i przylegające do nich podnóża stoków. Wśród nich największą jest płaskodenna dolina rzeki Ropy, która jest równocześnie głównym ciekiem powierzchniowym, w miejscowości Klimkówka w 1994r. utworzony został sztuczny zbiornik wodny.

Z geomorfologicznego punktu widzenia gmina Ropa  wchodzi w skład płaszczowiny magurskiej. Posiada skomplikowaną strukturę geologiczną z uwagi na to, ze od strony południowej utwory płaszczowiny magurskiej graniczą z oknem tektonicznym  Ropa – Grybów. Utwory płaszczowiny magurskiej wykształcone są jako kompleksy piaskowcowo – łupkowe (warstwy magurskie), łupki margliste i pstre, piaskowce gruboławicowe (ciężkowickie). Utwory czwartorzędowe występują w dolinie rzeki Ropy wykształcone jako żwiry, gliny, otoczaki. Na stokach występują gliny i zwietrzelina.

Wody powierzchniowe i wgłębne.

         Gmina leży w dorzeczu Wisły. Prawie cała gmina leży na obszarze zlewni rzeki Ropy, stanowiącej dopływ Wisłoki,  jedynie częściowo przysiółek Zalesie  w Ropie należy do zlewni rzeki Białej Dunajcowej. Głównymi zbiornikami wód powierzchniowych na terenie gminy są: rzeka Ropa ze zbiornikiem wodnym Klimkówka o powierzchni 3,06 km² oraz jej dopływy - potok Łosianka, Bełczak, Chełmoński. Średnioroczne przepływy w rzece Ropie     w miejscowości Ropa wynoszą 3,30m³/s. Przez skrajnie zachodnią część gminy przebiega dział wodny  II -go rzędu rozgraniczający zlewnię rzeki Ropy od zlewni rzeki Białej Dunajcowej.

Na terenie gminy poziom wodonośny jest ściśle związany z poziomem wody w rzece Ropie. Zasilanie poziomu jest regulowane przez zaporę wodną w Klimkówce oraz  następuje            w drodze infiltracji wód powierzchniowych.

W związku ze specyficzna budową geologiczną obszar odznacza się mała zasobnością          w wody podziemne i mała zdolnością retencyjną. Wydajniejsze zbiorniki wód gruntowych występują w żwirowo – piaszczystych pokrywach aluwialnych w dnie doliny Ropy, stanowią one główne źródło zaopatrzenia ludności w wodę. Zbiornik podziemnych wód położony wzdłuż całego biegu Ropy na obszarze gminy Ropa został zakwalifikowany jako GZWP – OWO, tj. do Głównych Zbiorników Wód Podziemnych, wymagających wysokiej ochrony wód, która polegać ma na niedopuszczeniu do zanieczyszczenia wód oraz na zapobieganiu      i przeciwdziałaniu szkodliwym wpływom na obszary ich zasilania.

Na terenie gminy można wyróżnić 2 strefy o odmiennych warunkach gruntowo ­wodnych, a mianowicie:

·                      strefę doliny rzeki Ropy – którą cechują pewne wahania poziomu wód gruntowych (w latach 2002 - 2003 w związku z suszą wydajności studzien znacznie obniżyła się – w 1999 średni  poziom wynosił 7m3/godz. , w 2003 stwierdzono deficyt wody w ponad 150 studniach indywidualnych) . 

·                      strefę górską obejmującą zbocza wzniesień Chełmu, Suchego Wierchu, Kiczery oraz Suchej Homoli. Na stokach wzniesień warstwa wodonośna występuje na ograniczonym obszarze i wydajności studzien na tym terenie jest niewielka.

Cechą charakterystyczną wód wgłębnych jest wysoka zawartość żelaza w wodzie wynosząca nawet 15mg/dm3.

Rzeka Ropa jest kontrolowana przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. Wody zbiornika Klimkówka zostały zaliczone do I klasy czystości, natomiast jakość wody w rzece na terenie wsi Ropa  mieści się w III  klasie czystości. Przeprowadzono badania jakości wody w rzece Ropie poniżej wsi Ropa (punkt pomiarowo – kontrolny Szymbark), z punktu widzenia możliwości zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. W ich wyniku stwierdzono, że woda fizykochemicznie odpowiada kategorii A2 ze względu na barwę             i stężenie manganu oraz bakteriologicznie kategorii A3 ze względu na liczbę bakterii grupy coli, typu kałowego. W związku z tym, aby uzdatnić wodę w rzece Ropie do celów pitnych wymagane jest wysokosprawne uzdatnianie fizyczne i chemiczne, obejmujące                       w szczególności utlenianie, koagulację, fluokację, dekantację, filtrację, adsorpcję na węglu aktywnym, dezynfekcję.

Gleby

Powierzchnia gleb w ha na użytkach rolnych według klas bonitacyjnych przedstawia się następująco:

Grunty orne

Łączna powierzchnia gruntów ornych w gminie wynosi 1811,97 ha

Łąki

Łączna powierzchnia łąk w gminie wynosi 249,42 ha

Pastwiska

Łączna powierzchnia pastwisk w gminie wynosi 579,67 ha

Łączna powierzchnia gruntów użytkowanych rolniczo w gminie Ropa wynosi 2641,06 ha

Na terenie gminy Ropa przeważają gleby należące do klas średnich i słabych. Większe kompleksy najwartościowszych w skali gminy gleb (IV, lokalnie III klasy bonitacyjnej), występują w dolinie rzeki Ropy i na pogórzach w centralnej, północnej i południowo – zachodniej części gminy. Typologicznie są to mady oraz gleby brunatne właściwe, gliniasto – ilaste, ciężkie. Na stokach wyżej położonych i wszelkich zestromieniach terenu występują gleby brunatne i bielicowe, o niskich walorach produkcyjnych. 

Klimat

Przeważająca część gminy położona jest w piętrze klimatu umiarkowanie ciepłego, a tylko najwyższe wzniesienia położone są w piętrze umiarkowanie chłodnym. Granica między nimi przebiega na wysokości 530 – 540 m npm. Występuje zróżnicowanie warunków klimatycznych  w zależności od położenia nad poziomem morza. Teren charakteryzuje się   wysokimi w skali kraju opadami atmosferycznymi, które wynoszą tu średnio 900 mm/rok . Średnia temperatura roku wynosi +7°C w dolinie Ropy do +4°C w partiach szczytowych. Pierwsze przymrozki występują w październiku, a ostatnie w maju. Czas wegetacyjny trwa 190 -220 dni. Liczba dni z pokrywą śnieżną wynosi 100 -105 dni. Z punktu widzenia higieny atmosfery sytuacja w gminie przedstawia się na ogół korzystnie, głównie ze względu na brak przemysłu, który byłby źródłem generowania związków zanieczyszczających powietrze atmosferyczne. Uciążliwo­ści mają charakter głównie lokalny   i na ogół nie wykraczają poza granice własności obiektów. Walory bioklimatyczne terenu podnosi używanie gazu ziemnego, lesistość terenu i dobra przewietrzalność dolin.

Surowce naturalne

         W gminie pozyskuje się surowce naturalne przede wszystkim na potrzeby lokalne, głównie są to kruszywa pospolite (żwir, kamień ). W 2002 roku na terenie gminy przeprowadzono badania, a następnie wiercenia w celu pozyskania ropy naftowej i gazu ziemnego.     Aktualnie trwa szacowanie zasobów odkrytych złóż.

Na terenie gminy Ropa  zinwentaryzowanych zostało kilka  obszarów występowania

surowców naturalnych, głównie kruszyw pospolitych.

Ważnym surowcem pozyskiwanym na terenie gminy jest drewno. Rocznie na terenie gminy Lasy Państwowe pozyskują średnio 18.000 m³ drewna , natomiast z lasów prywatnych 1700 m³, z przeznaczeniem dla przemysłu meblarskiego oraz dla produkcji parkietów.

 Lasy. Szata roślinna

W podziale geobotanicznym gminę zalicza się do okręgu Beskidy i podokręgu Beskid Niski. W gminie występują pietra pogórza i regla dolnego. Na terenie gminy Ropa znajduje się  1.818 ha użytków leśnych. Stanowi to  37 % powierzchni ogólnej gminy. Skupiają się one głównie w obrębie wzniesień – Chełmu, Suchej Homoli, Kiczery. 1383 ha (76%) lasów jest administrowanych przez Nadleśnictwo Łosie, pozostałe 479 ha (24 %) stanowi własność prywatną. Wysoki wskaźnik lesistości ma ścisły związek z niska klasą gleb brunatnych pokrywających gminę oraz górzystością terenu.

W lasach dominują siedliska lasu górskiego. Stanowią one 99% powierzchni leśnej. W dolinie Ropy występują lasy łęgowo – górskie. Skład gatunkowy lasów jest zbliżony do naturalnego, największy udział procentowy posiada buk – 45%, jodła – 27%, sosna 12%, oraz świerk – 9%, olsza szara 5%,pozostałe 8%. Pozytywnym zjawiskiem jest zmniejszający się udział sosny przy jednoczesnym wzroście udziału buka i jodły. Dominującym zbiorowiskami  leśnymi są zespoły buczyny karpackiej.

Na pozostałym obszarze spotyka się małe zespoły zadrzewień śródpolnych i pasy drzew wzdłuż ciągów komunikacyjnych lub pieszych.

W Ropie przy dawnym dworze  zachowała się zieleń parkowa. W parku dworskim  ob­jętym ochroną prawną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znajdują się cenne okazy przyrody.

Krajobraz. Przyroda. Tereny chronione

Wysoki stopień lesistości gminy, zbiornik jeziora Klimkówka,  dolina rzeki Ropy,     w tym skalny jej skalny przełom „Gorlickie Pieniny”,  rolniczy charakter terenu tworzą walory krajobrazowe, które mogą stanowić kryte­rium wydzielenia obszarów ochrony specjalnej. Gmina Ropa w całości położona jest w obszarze chronionego krajobrazu. Planowane jest utworzenie Parku Krajobrazowego Beskidu Niskiego, który obejmie 45% powierzchni gminy. Na terenie gminy występują trzy pomniki przyrody, są to dwa dęby           i jeden grab rosnące w we wsi Ropa. Studium Uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ropa wskazuje, aby objęte ochrona prawną zostały zespoły przyrodniczo – krajobrazowe w uroczyskach:  Kiczera – Żdżar – Czerteżyki, Łysa Góra – Suchy Wierch, Chełm. Na tych terenach występują rzadkie gatunki roślin takie jak róża alpejska, wiciokrzew czarny, skrzyp olbrzymi,  pióropusznik strusi, języcznik zwyczajny. Bogata jest awifauna (m.in. orlik krzykliwy, puszczyk uralski, bocian czarny). W obrębie gminy występuje czasowo 19 gatunków zwierząt zagrożonych wyginięciem (m.in. żbik, wilk, ryś). Otaczające dolinę rzeki Ropy wzgórza Beskidu Niskiego stanowią główny walor  przyrodniczy  gminy. Jest to najbardziej ekologicznie wartościowy system na obszarze gmi­ny Ropa. Na dużą  atrakcyjność krajobrazu gminy ma wpływ obecność zbiornika Klimkówka, który jest jednym z istotniejszych elementów gorlickiego rejonu turystycz­no -wypoczynkowego. Walory krajobrazowe i przyrodnicze , sposób zagospodarowania oraz dostępność komunikacyjna czynią obszar przydatnym do intensywniejszego rozwoju turystyki.

3. Turystyka

Na terenie Gminy Ropa istnieje, głównie sezonowa, baza turystyczna  w postaci kwater agroturystycznych, obejmująca:

w Łosiu  – 8 gospodarstw agroturystycznych,

w Klimkówce – 4 gospodarstwa agroturystyczne,

w Ropie  – 3 gospodarstwa agroturystyczne.

Gmina posiada walory, które mogą mieć wpływ na wzrost zainteresowania turystycznego tym regionem. Podstawą dla rozwoju turystyki w gminie jest obecność :

1. zabytkowych obiektów architektonicznych (m.in.: zespół dworski z parkiem z XIX wieku , drewniany kościół rzym.-kat. p.w. Św. Michała Archanioła z XVII wieku, cerkiew greckokatolicka p.w. Narodzenia N.M.P. z XIX wieku, cmentarze wojenne  z I wojny światowej w Łosiu i Ropie);

2. zbiornika wodnego Klimkówka (zorganizowane kąpielisko, możliwość uprawiania sportów wodnych).

3. dziedzictwa historycznego związanego z:

-         łemkowskimi maziarzami (do II wojny światowej wieś Łosie słynna była z rzemiosła polegającego na produkcji i międzynarodowym handlu produktami ropopochodnymi, były to smary i mazie rozwożone charakterystycznymi wozami konnymi).

-         eksploatacją ropy naftowej i  rud żelaza oraz postacią  Seweryna Bonera (XVI wiek), istnieniem  studni kopanych i wiatraków wietrznych.

-         postacią Antoniego Hybla, przedwojennego artysty rzeźbiarza i wynalazcy.

Walory krajobrazowe i przyrodnicze , sposób zagospodarowania oraz dostępność komunikacyjna czynią obszar przydatnym do rozwoju turystyki. Na przestrzeni ostatnich pięciu lat nastąpiła likwidacja ośrodków wypoczynkowych na terenie gminy. Jeszcze w 1997 roku funkcjonowały w Łosiu 2 ośrodki wypoczynkowe na około 36 miejsc oraz 1 ośrodek wczasowo - kolonijny we wsi Ropa. Aktualnie są one nieczynne , stanowiąc tereny do ewentualnych inwestycji turystycznych. Pozytywnym elementem jest powstanie na terenie gminy 15 gospodarstw agroturystycznych. Większość z nich jest zrzeszona w Stowarzyszeniu Agroturytyki i Turystyki Ziem Górskich. Biorąc jednak pod uwagę skalę potrzeb w zakresie restrukturyzacji rolnictwa, ilość gospodarstw rolnych, które turystykę obrały jako kierunek rozwoju stanowi niewielki odsetek w ogólnej ilości gospodarstw rolnych. Niski jest poziom infrastruktury podstawowej w otoczeniu Zbiornika Wodnego Klimkówka. W ramach konsultacji społecznych przeprowadzono badanie ankietowe, w którym jedno z pytań dotyczyło potrzeby budowy drogi dojazdowej i parkingów do „Stanicy Wodnej” nad Klimkówką. Na pytanie odpowiedziało 681 mieszkańców, w tym pozytywnie 64%.

4. Zagospodarowanie przestrzenne

Uwarunkowania ochrony środowiska naturalnego

Działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego  obejmują między innymi:

-        troskę o jakości wody pitnej,

-        odprowadzanie i oczyszczanie ścieków,

-        gospodarkę odpadami,

-        dbałość o stan powietrza,

-        ochronę przed zainwestowaniem gruntów o najwyższych klasach bonitacyjnych,

-        opiekę nad obiektami przyrody oraz jakością wód powierzchniowych.

Infrastruktura techniczna

Stan systemu komunikacji

Obsługę komunikacyjną gminy Ropa zapewnia system dróg  o znaczeniu regionalnym, powiatowym i lokalnym. Gmina Ropa jest położona dosyć korzystnie na mapie komunikacyjnej powiatu gorlickiego, przez Ropę przebiega droga Nowy Sącz – Gorlice, która łączy się tutaj z drogą do uzdrowiska w Wysowej i przejścia granicznego na Słowację  w Koniecznej. Na terenie gminy łączna długość dróg o utwardzonej nawierzchni wynosi 47,3 km; w tym drogi  krajowe - 3,4km, powiatowe – 24km. Długość wszystkich dróg gminnych wynosi 148 km. Najważniejszą drogą w gminie jest droga powiatowa o znaczeniu ponadregionalnym nr 25 125 Ropa – Wysowa. Droga ta jest główna osią komunikacji, z nią powiązane są większość dróg gminnych. Połączenie drogi  powiatowej z drogami gminnymi w centrum Ropy, oraz bliskość drogi krajowej  jest lokalnie ważnym miejscem, które powinno zostać wykorzystane dla inicjowania rozwoju gospodarczego.

Transport zbiorowy w gminie obsługiwany jest przez komunikację autobusową. Transport towarowy to głównie przewóz drewna w formie surowca i wyrobów, materiałów budowlanych, wody mineralnej z uzdrowiska Wysowa. Wskaźnik gęstości dróg wynosi ogółem dla gminy:  357,1 km/100 km² i jest sześciokrotnie wyższy niż wskaźnik średni krajowy ( 59,5 km/100 km²) i  2,6 razy wyższy niż wskaźnik dla Powiatu Gorlickiego. Prawidłowa obsługa ruchu drogowego wymaga budowy parkingów i miejsc postojowych

w obrębie centrum administracyjnego i usługowego gminy. Istniejące miejsca parkowania pojazdów nie zapewniają potrzeb w tym zakresie, a parkowanie w obrębie pasa drogowego drogi powiatowej jest niemożliwe ze względu na bezpieczeństwo pozostałych użytkowników drogi. Parkowanie przy drogach gminnych wyklucza ich szerokość, która wynosi przeważnie nie więcej niż 4,00 m. Dodatkowo drogi gminne są w większości nieutwardzone, tylko 32 km posiada nawierzchnię bitumiczną. Przeprowadzono w ramach konsultacji społecznych badania ankietowe dotyczące potrzeb społeczności lokalnej w zakresie inwestycji gminnych.

W badaniu wzięło udział 769 przedstawicieli gospodarstw domowych.

Na pytanie dotyczące oceny przez mieszkańców rozwiązań komunikacyjnych  w centrum wsi Ropa odpowiedziało 655 osób, 59% ankietowanych uznało, że rozwiązania komunikacyjne  w centrum wsi są niedostateczne, 30% wybrało określiło je jako wystarczające, natomiast tylko 7% określiło je jako odpowiednie. Pozostali ankietowani odpowiedzieli na to pytanie „nie wiem”.

Zaopatrzenie w ciepło

W Gminie Ropa brak centralnej kotłowni zaopatrującej w ciepło. Istnieją lokalne zakładowe w budynku Samodzielnego Ośrodka Zdrowia w Ropie oraz  w budynkach 4 szkół oraz w budynku Urzędu Gminy. W zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej kotłownie węglowe są stopniowo zamieniane na paliwa ekologiczne (gaz, biomasa). Kotłownie węglowe na przestrzeni ostatnich kilku lat zostały zamienione na paliwo ekologiczne              w instytucjach:

-         Szkole Podstawowej nr 2 w Ropie,

-         Ośrodku Zdrowia w Ropie,

-         Szkole Podstawowej w Łosiu,

Wybudowane w 2002 roku   Gimnazjum w Ropie wyposażane jest w kotłownię ekologiczną. W Szkole Podstawowej nr 1 w Ropie planowana jest w najbliższym czasie  modernizacja systemu grzewczego – kotłownia węglowa zamieniona zostanie na gazową.

Zaopatrzenie w wodę

Teren gminy Ropa praktycznie nie posiada sieci wodociągowej, aktualnie długość sieci wynosi 5 km, a ilość budynków mieszkalnych do niej przyłączonych wynosi  49, znajdują się one we wsi Łosie. Stopień zwodociągowania sieciowego wynosi:  5%

Pozostałe 750 budynków mieszkalnych korzysta z wodociągu lokalnego, który jest tutaj rozumiany jako instalacja , która doprowadza wodę do jednego lub kilku budynków sąsiednich,  a łączna długość przewodów od źródła wody do budynku nie osiąga 250 metrów.

W gminie występuje deficyt wody pitnej, o czym świadczy liczba gospodarstw do których woda musi być dostarczana z zewnątrz – w 2002 wynosiła 113. Stąd istnieje potrzeba budowy w miejscowości Ropa wodociągu sieciowego. 

Warunki hydrogeologiczne oraz duże koszty inwestycji, wynikające m.in. z rozproszenia zabudowy, utrudniają realizację budowy wodociągu obejmującego wszystkie gospodarstwa domowe  w gminie (1258), dlatego budowę wodociągu planuje się przeprowadzić etapowo. Pierwszy etap obejmie gospodarstwa zlokalizowane w centrum wsi Ropa, planowana ich liczba wynosi 200. Przeprowadzono wstępną analizę dotyczącą możliwości zaopatrzenia        w wodę 200 gospodarstw, obejmującą m.in. rozpoznanie zasobów wody, wiercenia w celu znalezienia ujęć wody. Na terenie gminy nie udało się, z uwagi na jej budowę hydrogeologiczną (okno tektoniczne), zlokalizować wystarczających źródeł wód wgłębnych.   Wyniki analizy wykazały, że budowę wodociągu  należy realizować  w oparciu o zasoby wody rzeki Ropy, tworząc powierzchniowe ujęcie oraz stację uzdatniania.

Planowana długość rurociągów głównych i zasilających wynosi 13 km, rozdzielczych            z przyłączami wynosi 5 km.

Budowa I etapu wodociągu jest planowana na lata 2004-2006 . W kolejnych latach planuje się kontynuować budowę wodociągu dla pozostałych budynków.

Sprawa inwestycji związanej z zaopatrzeniem w wodę była konsultowana w społeczności lokalnej w ramach badania ankietowego. Na pytanie „Czy w gminie potrzebny jest wodociąg?” pozytywnie odpowiedziało 87% ankietowanych, natomiast 348 przedstawicieli gospodarstw domowych zadeklarowało wstępnie wolę uczestniczenia w kosztach przyłącza do wodociągu.

Łączność

W Gminie Ropa jest jeden operator sieci telekomunikacyjnej:  Telekomunikacja Polska S.A.- obsługujący  944 abonentów . Na 1000 mieszkańców przypada 188 przyłączy.

Łączność radiowo – telewizyjną umożliwiają Telewizyjne Stacje Przemiennikowe zlokalizowane na terenie miasta Grybów i na obszarze miasta Gorlice. Nie zapewniają one jednak dobrego odbioru.

Zaopatrzenie w energię elektryczną

Cała gmina jest zelektryfikowana. Energia elektryczna dosyłana jest od strony stacji GPZ 110/15 kV „Stróżówka”, zlokalizowanej na obszarze gminy Gorlice. Rezerwową stacją jest GPZ 110/15 kV „Grybów”. Energia elektryczna rozprowadzana jest siecią średnich napięć 15 kV w  wykonaniu napowietrznym. Bezpośrednio do odbiorców energia dostarczana jest napowietrzna, częściowo kablową siecią niskich napięć poprzez stacje transformatorowe. Istniejąca sieć wymaga modernizacji i rozbudowy.

Zaopatrzenie w gaz

Teren gminy Ropa jest w pełni zgazyfikowany w oparciu o gazociąg wysokoprężny Jasło – Gorlice – Nowy Sącz o średnicy 250 mm i ciśnieniu 4,0 MPa. Gaz po obszarze gminy jest rozprowadzany siecią średnioprężną od stacji redukcyjno – pomiarowej I – stopnia zlokalizowanej na terenie wsi ropa.

Ilość podłączonych do sieci budynków mieszkalnych 455.

Mieszkańcy nie mają trudności z uzyskaniem dostępu do sieci gazowniczej, nie mniej w 392 gospodarstwach stosuje się  gaz butlowy  propan-butan.

Kanalizacja

Teren gminy Ropy jest  w niewielkim stopniu skanalizowany. Aktualnie długość sieci wynosi 2 km, a ilość budynków mieszkalnych do niej przyłączonych wynosi  5, znajdują się one we wsi Klimkówka.

Kanalizacja sieciowa obejmuje 0,5 % budynków mieszkalnych w gminie. 774 budynki mieszkalne posiadają instalację odprowadzającą ścieki do urządzenia lokalnego (szamba) lub do cieków wodnych. 68 budynków mieszkalnych nie posiada kanalizacji. Celem zapewnienia odbioru ścieków z terenu gminy przewiduje się budowę sieci kanalizacyjnej oraz oczyszczalni ścieków w miejscowości Ropa. Z uwagi na wysokie  koszty inwestycji wynikające m.in.          z rozproszenia zabudowy, budowę sieci kanalizacyjnej planuje się przeprowadzić etapowo. Pierwszy etap obejmie gospodarstwa zlokalizowane w centrum wsi Ropa, planowana ich liczba wynosi 200. Budowa I etapu sieci kanalizacyjnej jest planowana na lata 2004-2006 .   W kolejnych latach planuje się kontynuować budowę kanalizacji dla pozostałych budynków.

Sprawa inwestycji związanej z kanalizacją była konsultowana w społeczności lokalnej

w ramach badania ankietowego. Na pytanie „Czy w gminie potrzebna jest kanalizacja? ” pozytywnie odpowiedziało 91% ankietowanych, natomiast 487 przedstawicieli gospodarstw domowych zadeklarowało pisemną  wolę uczestniczenia w kosztach przyłącza do kanalizacji.

Oczyszczalnie ścieków

Aktualnie na terenie gminy znajduje się jedna oczyszczalnia we wsi Klimkówka – administrowana przez Urząd Gminy Ropa

Typ oczyszczalni: mechaniczno - biologiczna

Maksymalna przepustowość : dobowa 66 m³/ dobę

Średnia faktyczna moc przerobowa: 15 m³/ dobę.

Gospodarka odpadami

Utrzymanie czystości w gminie jest zorganizowane  przez rozstawienie pojemników na odpady komunalne. Wywozem  nieczystości   zajmuje się firma „Empol”

Dla zminimalizowania ilości odpadów planuje się prowadzić  segregację: szkła i plastiku.

Pojemniki do zbiórki odpadów komunalnych

Własność nieruchomości

Ogółem powierzchnia administracyjna gminy Ropa  wynosi ha

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań oraz powszechnego Spisu Rolnego z roku 2002 na terenie gminy Ropa. znajduje się 1039 budynków w tym 847 mieszkalnych, stanowiących własność:

- osób fizycznych                                 :           833

- spółdzielni mieszkaniowych    :           0

- gminy                                    :           1

- Skarbu Państwa                                :           1

- zakładów pracy                                :           6

- pozostałych podmiotów                    :           4

- wspólną                                            :           2

Ponadto na terenie gminy znajduje się 187 budynków mieszkalno-inwentarskich                      i mieszkalno-gospodarskich i 5 innego przeznaczenia.

Na terenie gminy Ropa znajdują się 1084 mieszkania, z czego stanowią one własność:

- osób fizycznych                                 :           1067

- spółdzielni mieszkaniowych    :           -

- gminy                                    :           1

- Skarbu Państwa                                :           1

- zakładów pracy                                :           11

- pozostałych podmiotów                    :           4

Stan obiektów dziedzictwa kulturowego

Zestawienie zabytkowych obiektów na terenie gminy Ropa

Zespół dworski, składający się  z dworu, oficyny, parku krajobrazowego stanowi aktualnie własność prywatną. W latach 70 i 80 XX wieku obiekty zostały zniszczeniu i dewastacji. Aktualnie  przeprowadzany jest w nich remont mający na celu jego zagospodarowanie dla funkcji turystycznych pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W budynku lamusa dworskiego planowane jest utworzenie i prowadzenie centrum informacji turystycznej gminy i regionu Beskidu Niskiego.

Drewniany kościół rzym.-kat. p.w. Św. Michała Archanioła z XVII wieku stanowi własność Parafii Rzymsko-katolickiej w Ropie. Jest utrzymany w stanie dobrym, kościół, dzwonnica     i ogrodzenie pozostają w stanie technicznym gwarantującym jego przetrwanie.

Cerkiew greckokatolicka p.w. Narodzenia N.M.P. z XIX wieku w Łosiu utrzymana jest          w dobrym stanie technicznym, zachowana jest jej forma, konserwowane jest wyposażenie.

Cmentarze wojenne  z I wojny światowej w Ropie nr 72 i w Łosiu  nr 71 projektowane przez Hansa Mayra, położone są na cmentarzach parafialnych. Przeprowadzana jest okresowo ich konserwacja, obowiązuje ochrona ich kompozycji, elementów nagrobnych oraz centralnych krzyży.

Identyfikacja Problemów

1.      deficyt wody pitnej w gospodarstwach domowych.

W gminie występuje deficyt wody pitnej, na jej terenie nie udało się, z uwagi na jej budowę hydrogeologiczną (okno tektoniczne), zlokalizować wystarczających źródeł wód wgłębnych.   Teren gminy Ropa praktycznie nie posiada sieci wodociągowej, stąd istnieje potrzeba budowy w miejscowości Ropa wodociągu sieciowego.

2. brak właściwego odprowadzania ścieków z gospodarstw domowych.

Nieczystości płynne  są gromadzone w dołach wybieralnych lub są zrzucane bez oczyszczania do wód i gleby. Teren gminy Ropy jest  w niewielkim stopniu skanalizowany.

Kanalizacja sieciowa obejmuje 0,5 % budynków mieszkalnych w gminie, brak jest oczyszczania  ścieków. Jakość wody w rzece w zbiorniku wodnym Klimkówka mieści się w I klasie czystości, na terenie wsi Ropa woda  posiada III  klasę czystości.

      3. rozwiązania w zakresie ruchu drogowego i pieszego w obrębie centrum administracyjnego gminy nie zapewniają odpowiednich warunków bezpiecznej komunikacji. Drogi gminne  posiadają niskie parametry techniczne oraz zły stan techniczny. Wymagana jest  budowa parkingów i miejsc postojowych. Przebiegająca przez teren gminy droga powiatowa nr 25 125 wymaga modernizacji i przebudowy jej połączenia z drogą krajową      nr 98 oraz budowy chodników . Rozwiązania w zakresie ruchu drogowego i pieszego w obrębie centrum administracyjnego gminy nie zapewniają odpowiednich warunków bezpiecznej komunikacji. Dodatkowo istniejący problem komunikacyjny jest czynnikiem utrudniającym wykorzystanie gospodarcze potencjału lokalnego, co z kolei powoduje dalszy brak  wykorzystania potencjału turystycznego, kulturowego i gospodarczego tego miejsca.

      4.   słaby rozwój bazy turystycznej oraz brak lokalnego produktu turystycznego .

W celu wykorzystanie walorów turystycznych i przyrodniczych niezbędne są inwestycje mające na celu poprawę infrastruktury, (budowa kanalizacji, wodociągu, parkingów, modernizacja dróg gminnych oraz proekologiczne). Potrzebna jest także inwentaryzacja zasobów turystycznych i doprowadzenie do powstania oferty turystycznej gminy.

5. Gospodarka

Gmina Ropa  zaliczana jest do gmin o silnej funkcji rolniczej, dodatkowo siedziba gminy stanowi ośrodek koncentrujący funkcje usługowo-gospodarcze służące całej jednostce administracyjnej. Zmiany w ilości podmiotów  prowadzących  na terenie gminy działalność gospodarczą na przestrzeni 5 lat przedstawia poniższe zestawienie:

Powyższe zestawienie informuje, że na przestrzeni ostatnich 5 lat ilość podmiotów gospodarczych tylko nieznacznie wzrosła, zaznaczył się niewielki wzrost ilości zarejestrowanych firm w wiodącej branży jaka jest budownictwo. Wśród nowych podmiotów pojawiły się firmy związane z obsługa nieruchomości i firm. Firmy z terenu gminy to zazwyczaj jednoosobowe podmioty. Najwięcej firm działa w branży produkcyjno – usługowej (usługi budowlane, przetwórstwo drewna). Na przestrzeni czterech  lat 2000 - 2004 średnio 89 podmiotów rocznie rejestrowało swą działalność, równocześnie średnio 78 było wykreślanych z rejestru. W ich funkcjonowaniu zaznacza się brak stabilizacji rynkowej. Zjawisko fluktuacji wskazuje jednak na potencjał, który może być wykorzystany                   w przypadku zaistnienia małych inwestycji na terenie gminy – osoby fizyczne często rejestrują działalność gospodarczą w przypadku pojawiania się zleceń. Wskaźnik przedsiębiorczości (mierzony liczbą przedsiębiorstw na 1 000 mieszkańców) w gminie Ropa jest niższy aniżeli w  województwie małopolskim  (86), i wynosi 71. Według informacji Urzędu Gminy Ropa na dzień 31 grudnia 2003r. na terenie gminy funkcjonuje 919 gospodarstw rolnych. Ich ilość w stosunku do roku 1996 zwiększyła się o 236, ma to związek z przyłączeniem do gminy wsi Klimkówka   (80 gospodarstw) oraz postępującym ich rozdrobnieniem, (na przestrzeni 6 lat powstało 156 nowych gospodarstw rolnych).          Według danych Narodowego Spisu Powszechnego z 2002r. z rolnictwa (także jako jednego ze źródeł dochodów) utrzymuje się 960 osób, co stanowi 19,5% mieszkańców gminy.            W 1997 roku liczba osób utrzymujących się     z rolnictwa wynosiła 1191, stanowiło to 26% mieszkańców gminy. Porównanie to wskazuje , że zmniejsza się znaczenie rolnictwa jako źródła utrzymania  mieszkańców.                                                                                               W 2002r.  średnia powierzchnia gospodarstwa  wynosiła 2,5 ha. Postępuje w gminie proces zmniejszania się wielkości gospodarstw z 2,76 ha w 1998r. do 2,61 w 1999r. i 2,5 ha w 2002r. Wskaźnik zatrudnienia w rolnictwie w 2001r. wyniósł 73 osoby na 100 ha i był wyższy od powiatowego (70,5 osoby /100 ha użytków rolnych).  Rozwój działalności rolniczej na większą skalę jest znacznie ograniczony ze względu na niesprzyjające warunki przyrodnicze (niekorzystny charakter i niska jakość gleb). W gminie Ropa jest ogółem 1258 gospodarstw domowych, tylko 174 pośród nich wskazuje jako główne źródło utrzymania rolnictwo. Praca  (także w rolnictwie) jest wskazywana jako źródło utrzymania 584 gospodarstw, natomiast emerytury i renty są źródłem dochodów 571 gospodarstw domowych. Informacje te wskazują jednoznacznie, że rolnictwo w gminie Ropa nie jest najważniejszym źródłem utrzymania ludności, mimo tego, że formalnie funkcjonuje stosunkowo duża ilość gospodarstw  rolnych. Osoby je posiadające utrzymują się z innych źródeł. Występuje zjawisko łączenia dochodów z dwóch lub więcej źródeł, przy czym rzadko rolnictwo jest głównym źródłem utrzymania. Informacje o zmniejszającej się ilości osób w gminie utrzymujących się z rolnictwa oraz tendencje do pomniejszania powierzchni gospodarstw rolnych skłaniają do wysnucia wniosku, że rolnictwo w gminie nie jest sferą w której należałoby upatrywać jej rozwoju.    Jeśli chodzi o formy prawne podmiotów działających na terenie gminy , to działalność osób fizycznych (na własny rachunek) stanowi dominującą formę prawną (323 podmioty w 2002 roku ).

Należy zaznaczyć że na przestrzeni ostatnich lat nastąpiło zmniejszenie ilości firm prowadzonych przez osoby fizyczne. Wśród zakładów osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą dominują firmy działające w sekcji budownictwo.

Ludność wg ekonomicznych grup wieku kształtowała się w 2002 roku na niżej wymienionym poziomie:

W 1997 roku ludność  w wieku przedprodukcyjnym stanowiła 31,4%, ludność w wieku produkcyjnym 55,0%, a w wieku poprodukcyjnym 13,9%.W ostatnich latach zaznaczył się niewielki wzrost procentowy udziału ludności w wieku poprodukcyjnym, co być może ma związek z przyłączeniem wsi Klimkówka w 2000roku. Ok. 54 % ludności stanowi ludność   w wieku produkcyjnym.

Niepokojącym zjawiskiem jest utrzymujące się wysokie bezrobocie. Na dzień 31 grudnia 2003 roku w gminie Ropa zarejestrowanych pozostawało 496 osób bezrobotnych.

Stopa bezrobocia w gminie Ropa wynosi 18,2 %.

Według stanu w dniu 31.12.2003 r. struktura bezrobocia przedstawiała się następująco:

·         Bezrobotni bez prawa do zasiłku                           -                410          to jest        83 %

·         Bezrobotni z prawem do zasiłku                            -                86            to jest        17 %

·         Bezrobotni w wieku do 24 lat.                               -                174          to jest        35 %

·         Bezrobotni absolwenci                                          -                46            to jest        9 %

·         Bezrobotne kobiety                                            -                270           to jest     54 %

Identyfikacja Problemów

1.      Zmniejszanie roli rolnictwa jako źródła utrzymania mieszkańców 

Rolnictwo jest znaczącym źródłem utrzymania mieszkańców, ale następuje rozdrobnienie gospodarstw. Konieczne jest wzmocnienie otoczenia rolnictwa, reorientacja zawodowa ludności utrzymującej się z rolnictwa oraz stworzenie dogodnych warunków dla procesów rozwojowych w sektorze prywatnym, głównie poprzez prowadzenie inwestycji infrastrukturalnych sprzyjających korzystnym warunkom inwestowania (dodatkowe miejsca pracy, wykorzystanie rolniczego potencjału).

2.      Niski poziom infrastruktury służącej rozwojowi działalności  gospodarczej

Niski poziom przedsiębiorczości, a zwłaszcza brak stabilizacji rynkowej małych firm  wynika m.in. z braku wyposażenia technicznego terenu gminy, które mogłoby spowodować dogodne warunki do inwestowania przez podmioty zewnętrzne oraz pojawienie się zapotrzebowania na usługi, które wykonywać mogłyby małe i średnie firmy z terenu gminy.

Biorąc pod uwagę zidentyfikowane podstawowe problemy gospodarcze oraz ograniczone możliwości finansowe samorządu lokalnego należy stwierdzić, że w gminie występuje bariera dla zwiększania inwestycji lokalnych i zewnętrznych. Tym samym w gminie Ropa możliwości w zakresie dywersyfikacji źródeł zatrudnienia są ograniczone.

6. Sfera społeczna

Sytuacja demograficzna i społeczna terenu

Ludność gminy Ropa (wg stanu na 31.12.2003 r.) wynosi 5043 mieszkańców, którzy stanowią 4,74 % ogółu osób mieszkających w powiecie gorlickim (106.305 osób).

Na przestrzeni ostatnich lat na skutek dodatniego przyrostu naturalnego liczba ludności

w gminie Ropa rośnie. Obrazuje to zjawisko poniższa tabela:

Tab. nr 1 Liczba ludności w gminie Ropa w latach 2000 - 2003 

Sporządzono na podstawie informacji z GUS

Gęstość zaludnienia wynosząca 102/km²  jest mniejsza aniżeli w powiecie gorlickim (112/km² ). Wskaźnik gęstości zaludnienia jest także niższy od średniej krajowej

(122 osoby/1 km²) oraz wojewódzkiej (214 osoby/1 km²). Nie mniej biorąc pod uwagę fakt, że gmina Ropa to teren wiejski gęstość zaludnienia jest wysoka (średnia krajowa 50 osób/km2). Na podstawie informacji uzyskanych w Narodowym Spisie Powszechnym przeprowadzonym w 2002r. wg stanu na dzień 20 maja 2002r. liczba mieszkańców gminy Ropa wynosiła 4931 osób. Struktura ludności wg płci wykazywała nieznaczną przewagę kobiet – 50,2%, tj. 2473. Mężczyźni stanowili 49,8%, tj. 2458 ogółu osób w gminie. Współczynnik feminizacji wynosił 100,6 i był mniejszy od wskaźnika krajowego – 106,5. Struktura ludności w gminie według podziału na podstawowe grupy wiekowe jest następująca: 30,74 %  ogólnej liczby mieszkańców gminy to ludność w wieku przedprodukcyjnym. Udział ten jest zdecydowanie wyższy do średniej krajowej wynoszącej 23,2% , wojewódzkiej – 24,3% oraz powiatowej - 26,98%. Łącznie na terenie gminy Ropa mieszka 1516 osób w wieku przedprodukcyjnym. Udział ludności w wieku produkcyjnym wynoszący 54,97% (2711 osób) jest niższy                w stosunku do średniej krajowej (61,8 %) , wojewódzkiej (60,7%) oraz powiatowej (58,38%). W 2002 roku gminę Ropa zamieszkiwało 704 (14,27%) osoby w wieku poprodukcyjnym.

 Migracja

Ważnym miernikiem charakteryzujących przebieg procesów demograficznych jest saldo migracji stałej liczone na podstawie zameldowań i wymeldowań ludności na pobyt stały. Dynamikę procesów migracyjnych obrazuje poniższa tabela:

Tab. nr 2  Migracja ludności w gminie Ropa w latach 2000 - 2002

Sporządzono na podstawie informacji z GUS

Dla gminy Ropa saldo w ostatnich trzech latach wykazywało wartości dodatnie .                   Na podstawie wstępnych danych za trzeci kwartał 2003 roku, można prognozować utrzymanie się w najbliższych latach tej tendencji. Wskaźnik migracji stałej na 1000 mieszkańców dla powiatu wynosi -1,26 osoby,  dla  województwa 1,0 osoby na tysiąc mieszkańców). Gmina Ropa jest obszarem napływowym, nie jest to zjawisko typowe dla powiatu gorlickiego.

Przyrost naturalny

Zmiany w przyroście naturalnym na przestrzeni ostatnich lat przedstawia poniższa tabela:

Tab. nr 3 Zmiany w przyroście naturalnym w gminie Ropa w latach 2000 - 2002

Sporządzono na podstawie informacji z GUS

Gmina Ropa , podobnie jak powiat gorlicki, posiada dodatnią wartość przyrostu naturalnego przypadającego 1000 mieszkańców (wskaźnik ten dla powiatu gorlickiego 2,4 osoby). Jest on zdecydowanie wyższy od średniej krajowej (0,13 osoby) oraz średniej wojewódzkiej (1,6 osoby). Tendencje te są trwałe potwierdzają to dane za III kwartał  2003r.

Ludność w wieku 13 lat i więcej według poziomu wykształcenia i grup wieku

Analiza poziomu wykształcenia mieszkańców gminy wykazuje: na 3263 mieszkańców gminy w wieku powyżej 20 lat wykształcenie wyższe posiada 2,8%, wykształcenie policealne 1,3%, wykształcenie średnie 16,6%, zasadnicze zawodowe 41,1%, podstawowe 33,2%, podstawowe niepełne i bez wykształcenia szkolnego 5% . Struktura poziomu wykształcenia mieszkańców na przestrzeni ostatnich 6 lat uległa zmianie , w 1996 roku wykształcenie wyższe posiadało 1,6 % mieszkańców, wykształcenie policealne 1,4%, wykształcenie średnie 11,8%, zasadnicze zawodowe 36,4%, podstawowe 40,8%, a podstawowe niepełne i bez wykształcenia szkolnego 8%  . Nadal poziom wykształcenia mieszkańców jest niski, wzrasta ilość osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym, natomiast pozytywnym trendem jest wzrost ilości osób z wykształceniem wyższym.

Poziom bezrobocia

Na dzień 31 grudnia 2003 roku w gminie Ropa zarejestrowanych pozostawało 496 osób bezrobotnych.

Stopa bezrobocia w gminie Ropa wynosi 18,2 %.

Według stanu w dniu 31.12.2003 r. struktura bezrobocia przedstawiała się następująco:

·         Bezrobotni bez prawa do zasiłku                           -                410          to jest        83 %

·         Bezrobotni z prawem do zasiłku                            -                86            to jest        17 %

·         Bezrobotni w wieku do 24 lat.                               -                174          to jest        35 %

·         Bezrobotni absolwenci                                          -                46            to jest        9 %

·         Bezrobotne kobiety                                            -                270           to jest     54 %

Dynamikę zmian w ilości osób zarejestrowanych jako bezrobotne w gminie Ropa na przestrzeni ostatnich lat przedstawia poniższy wykres:

Rys.1 Zmiany poziomu osób zarejestrowanych jako bezrobotne w okresie 2000 - 2003.

 Sporządzono na podstawie informacji z PUP Gorlice

Na przestrzeni ostatnich lat ilość zarejestrowanych bezrobotnych z terenu gminy Ropa nieznacznie zmniejszyła się, zaznaczają się też wahania sezonowe, związane m.in.                  z rejestrowaniem krótko działających firm. W sezonie budowlanym część osób bezrobotnych  z terenu gminy rozpoczyna  prowadzenie działalności gospodarczej , którą wyrejestrowuje wraz z zakończeniem sezonu budowlanego. Na przestrzeni ostatnich lat liczba osób zarejestrowanych jako bezrobotne ulega nieznacznemu zmniejszaniu się, nie mniej nadal stopa bezrobocia dla gminy waha się w granicach 18%.

Bezrobocie jest postrzegane jako największy  problem społeczny  na terenie gminy.          Jego wskaźnik  jest wysoki, ale nieco mniejszy aniżeli w powiecie gorlickim oraz wyższy niż w województwie małopolskim.

W województwie małopolskim w dniu 31.12.2003 r. stopa bezrobocia wynosiła 13,9 % i była niższa od analogicznej dla kraju (18,0%). W tym samym okresie na terenie powiatu gorlickiego stopa bezrobocia osiągnęła poziom 20,30%. Realnie, biorąc pod uwagę informacje uzyskane ze spisu powszechnego /ilość osób biernych zawodowo/ stopa bezrobocia w powiecie, województwie, a także w kraju jest wyższa. Wśród zarejestrowanych bezrobotnych z terenu gminy przeważają osoby młode – 67% nie przekroczyła 34 roku życia,  71% osób posiada wykształcenie podstawowe lub zawodowe, 62% bezrobotnych z terenu gminy to osoby długotrwale bezrobotne. Liczby te wskazują na niski poziom wykształcenia oraz małą mobilność zawodową osób poszukujących pracy. Z danych uzyskanych z PUP      w Gorlicach wynika, że z terenu gminy sporadycznie zgłaszane są oferty pracy, średnio 2 oferty w miesiącu.

Populację osób aktywnych zawodowo charakteryzuje również niska kreatywność w zakresie poszukiwania dodatkowych źródeł utrzymania. Świadczy o tym sytuacja panująca wśród osób prowadzących gospodarstwa agroturystyczne, na te formę działalności pośród 919 gospodarstw rolnych  zdecydowało się zaledwie 15 rolników.

Poziom bezrobocia w powiecie gorlickim mierzony liczbą osób zarejestrowanych                  w Powiatowym Urzędzie Pracy na 1000 mieszkańców wynosił (w dniu 31.12.2003 r.) 119,11 bezrobotnych. W tym samym okresie średnia dla całego kraju była niższa i wyniosła 83,14%. Dla Gminy Ropa analogiczny wskaźnik kształtował się na poziomie 98,68.

Warunki i jakość życia mieszkańców , w tym poziom bezpieczeństwa

Jakość mieszkań oraz poziom wyposażenia gminy w infrastrukturę są wskaźnikiem warunków i jakości życia mieszkańców. Zasoby mieszkaniowe w gminie wynoszą 1080 mieszkań  o 4357 izbach, charakteryzują się następującymi wielkościami:

Przeciętna powierzchnia  użytkowa 1 mieszkania wynosi 81,1m² na osobę.

Zauważa się poprawę standardów mieszkaniowych, tendencja wzrostowa wiąże się

ze zwiększeniem  średniej powierzchni użytkowej na osobę.

Stanu infrastruktury usług społecznych decyduje o możliwości zaspokajania różnorodnych potrzeb mieszkańców w ich miejscu zamieszkania. Na terenie gminy Ropa funkcjonują          3 szkoły podstawowe, 1 gimnazjum, 2 placówki nauczania przedszkolnego. Gimnazjum jest wyposażone w nowoczesną halę sportową, pozostałe szkoły nie posiadają sal sportowych. Przy szkole Podstawowej nr 1 znajduje się stadion sportowy, natomiast we wsi Łosie znajduje się małe boisko sportowe. Opieką zdrowotną zajmują się dwie placówki służby zdrowia: Samodzielny Publiczny Ośrodek Zdrowia w Ropie oraz Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Anew – Dent” (stomatologia). Placówki zapewniają obsługę medyczna mieszkańców w podstawowym zakresie. Mieszczą się w budynku położonym w centrum wsi Ropa. W ramach konsultacji społecznych w zakresie zamierzeń inwestycyjnych  samorządu gminy Ropa przeprowadzono badanie ankietowe, w którym jedno z pytań dotyczyło potrzeby przeprowadzenia remontu w budynku ośrodka zdrowia stanowiącego własność gminy.

75% ankietowanych z liczby 713 osób które udzieliły odpowiedzi potwierdziło konieczność przeprowadzenia modernizacji budynku ośrodka zdrowia.

Na terenie gminy znajduje się Gminna Biblioteka Publiczna, działalnością kulturalną zajmuje się Gminny Ośrodek Kultury, który m.in. przez działalność w zakresie informatyki umożliwia mieszkańcom korzystanie z internetu.

Wśród działających organizacji pozarządowych wymienić należy Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Gminy Ropa, Stowarzyszenie na rzecz dzieci, osób niepełnosprawnych oraz młodzieży „Źródełko”, Klub Sportowy Ropa, Fundacja „Szlachetne Zdrowie”. Uzupełniają one ofertę działań realizowanych przez samorząd w zakresie kultury, sportu i rekreacji oraz edukacji. W każdym z sołectw działają Ochotnicze Straże Pożarne, których obecność ma istotny wpływ na poziom bezpieczeństwa mieszkańców. Ich działania nie ograniczają się do interwencji pożarowych, członkowie OSP biorą udział w akcjach związanych                          z występującymi klęskami żywiołowymi (powodzie), wypadkami drogowymi biorą także udział w organizacji pomocy mieszkańcom w zaopatrzeniu gospodarstw w wodę.

Teren Gminy w zakresie bezpieczeństwa jest obsługiwany przez Komendę Powiatową Policji w Gorlicach,  bezpośredni nadzór nad sołectwami sprawuje dwóch dzielnicowych, natomiast zbiornik wodny Klimkówka obsługuje Posterunek Policji w Uściu Gorlickim. Dodatkowo nad bezpieczeństwem osób przebywających nad zalewem Klimkówka czuwa placówka Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Problemem społecznym w gminie są patologie społeczne, w tym alkoholizm i związana z nim przemoc. 

Określenie grup społecznych wymagających wsparcia

W gminie Ropa wyodrębnić można następujące grupy społeczne wymagające wsparcia

1. osoby bezrobotne

307 osób (62%) bezrobotnych z terenu gminy to bezrobotni pozostający bez pracy powyżej 24 miesięcy.  Równocześnie 352 (71%) mieszkańców gminy zarejestrowanych                       w Powiatowym Urzędzie Pracy posiada wykształcenie podstawowe lub zawodowe.

2. rolnicy, w tym kobiety w gospodarstwach rolnych o wielkości poniżej  5ha

rolnictwo jako podstawowe lub jedno ze źródeł utrzymania wskazuje  960 osób, co stanowi 19,5% mieszkańców gminy. Równocześnie ponad połowa gospodarstw rolnych w gminie posiada wielkość nie przekraczającą 5 ha. Konieczna jest reorientacja zawodowa znacznej części tej grupy mieszkańców.

3. osoby pozostające w rodzinach  w których występuje problem alkoholowy

W gminie Ropa 2% populacji czyli przynajmniej 100 osób jest uzależnionych od alkoholu, dorosłych osób współuzależnionych jest co najmniej 200 , również dzieci i młodzieży z rodzin alkoholowych jest około 200 osób. Łącznie  około 500 osób dotkniętych jest skutkami  alkoholizmu.

Rynek pracy

Do ważniejszych  podmiotów gospodarczych posiadających siedzibę na terenie gminy należy Spółka Cywilna Roman Spólnik prowadząca  usługi remontowo-budowlane, Nadleśnictwo Łosie oraz działająca w handlu firma „Sam-Raj”. W działalności dużych firm zaznacza się zmniejszanie ich ilości  - w 2002r. uległa likwidacji istniejąca do niedawna Spółdzielnia Mleczarska w Ropie . Znaczna część mieszkańców gminy zatrudniona jest         w małych podmiotach gospodarczych oraz w rolnictwie, część osób zatrudniona jest również w podmiotach zlokalizowanych poza obszarem gminy (około 300 osób). Ogółem osób posiadających własne źródło utrzymania jest w gminie 2723 (55%), w tym z pracy 1249 (25%). Liczba ludności posiadająca własne źródło utrzymania w postaci renty bądź emerytury wynosi 1474 (29%).

Liczba osób w gminie Ropa utrzymujących się z dochodów z pracy wyniosła w 2002r.  2623 osoby, stanowiło to 25,3 % ogółu mieszkańców. Analogicznie w Województwie Małopolskim w roku 2002 osoby te stanowiły 31,9% ogółu mieszkańców. Struktura zatrudnienia na obszarze gminy nie jest korzystna o czym świadczy mała liczba pozarolniczych miejsc pracy. Tylko 18% ludności pracującej stanowią osoby zatrudnione      w przemyśle, budownictwie, usługach, pozostałe miejsca pracy są związane z rolnictwem, przy czym bardzo często występuje zjawisko łączenia dochodów z renty lub emerytury z pracą w rolnictwie .

Powyższe informacje wskazują jednoznacznie że Gmina Ropa sytuuje się w obszarze zagrożonym marginalizacją i wyłączeniem z procesów rozwojowych Województwa Małopolskiego. Dlatego wskazana jest realizacja na tym terenie projektów, które mogą spowodować odwrócenie niekorzystnych tendencji.     

Identyfikacja Problemów

Niski poziom wykształcenia osób w wieku produkcyjnym

Na 2711 osób wieku produkcyjnego   około 80 % ludności posiada wykształcenie poniżej średniego i wymaga stworzenia i utrzymania istniejących stanowisk pracy. Jest to grupa najmniej mobilna, dla której należy pozyskać inwestorów strategicznych poprzez stworzenie korzystnych warunków inwestowania; tj. poprawę warunków infrastrukturalnych. Korzystne warunki dla inwestycji turystycznych występują w centrum wsi Ropa oraz w otoczeniu zalewu Klimkówka. Połączenie drogi  powiatowej z drogami gminnymi w centrum Ropy, oraz bliskość drogi wojewódzkiej  jest lokalnie ważnym miejscem, które powinno zostać wykorzystane dla inicjowania rozwoju gospodarczego.

III. Realizacja zadań i projektów

W Planie Rozwoju Lokalnego do realizacji przyjęto projekty i zadania polegające na poprawie sytuacji  na danym obszarze z uwzględnieniem:

-         zmiany w strukturze gospodarczej obszaru

-         zmiany w sposobie użytkowania terenu poprzez stworzenie warunków do powstawania

      zakładów produkcyjnych oraz rozwój drobnej przedsiębiorczości

-         rozwój systemu komunikacji i infrastruktury drogowej

-         poprawę stanu środowiska naturalnego

1. Planowane projekty i zadania inwestycyjne w okresie 2004-2006

Do realizacji z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Program Operacyjny: Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego

2. Planowane projekty i zadania inwestycyjne w okresie 2007-2013

Program Operacyjny: Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego

Priorytet 3 – Rozwój lokalny

Działanie 3.1 Obszary wiejskie

Określenie kryteriów kolejności projektów:

Kolejność realizacji projektów w poszczególnych latach została ustalona z uwzględnieniem możliwości spełnienia przez projekt n/w kryteriów:

kryteria formalne projektu

-         możliwość złożenia kompletnego wniosku z kompletem załączników (spełnienie warunków formalnych)

-         właściwa wartość projektu– całkowita wartość zadania poniżej 1 mln euro

-         możliwość uzyskania dofinansowania z EFRR na realizację projektu

kryteria merytoryczne i techniczne projektu

-         spójność projektu z celami działania określonymi w ZPORR

-         trwałość projektu ( sposób zarządzania projektu po jego wykonaniu przez okres 5 lat)

-         wpływ projektu na zwiększenie atrakcyjności gospodarczej i inwestycyjnej obszaru objętego projektem oraz stworzenie warunków do wzrostu zatrudnienia

-         wskaźniki osiągnięcia celów projektu

-         możliwość realizacji w okresie 2004-2006 – wykonalność techniczna

-         wskaźniki ekonomiczne i finansowe

-         wpływ na politykę ochrony środowiska

-         wpływ na politykę równych szans

oczekiwane rezultaty

-         stworzenie warunków do rozwoju drobnej przedsiębiorczości w rejonie projektu

-         polepszenie warunków komunikacji dla mieszkańców w obszarze projektów

-         zmniejszenie kosztów utrzymania i eksploatacji po wykonaniu inwestycji

-         poprawa stanu środowiska naturalnego

IV. Powiązanie projektów z innymi działaniami realizowanymi na terenie gminy

Działanie gminy Ropa ma na celu wzmocnienie otoczenia rolnictwa i stworzenia warunków do rozwoju przemysłu rolno-spożywczego i nowoczesnej produkcji rolnej. Jako cel niezbędny do osiągnięcia tego jest stworzenie warunków do rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem kapitału lokalnego i zewnętrznego. Można to osiągnąć poprzez realizację inwestycji w zakresie gospodarki wodno-ściekowej na terenie miasta i wsi, uregulowanie gospodarki odpadami, stworzenie warunków do rozwoju turystyki i wypoczynku poprzez m.in. zagospodarowanie otoczenia zbiornika wodnego Klimkówka oraz z wykorzystaniem kompleksów leśnych, ochrona zasobów przyrodniczych, poprawy stanu dróg i połączeń komunikacyjnych.

Powyższe zamierzenia i cele można osiągnąć poprzez :

-         przeciwdziałanie marginalizacji społecznej i ekonomicznej terenów gminy

-         zwiększenie atrakcyjności obszarów wiejskich dla inwestorów lokalnych i inwestorów zewnętrznych

-         aktywizację  lokalnej społeczności

-         rozwój społeczeństwa informacyjnego

-         wzrost mobilności zawodowej mieszkańców wsi

-         zwiększenie poziomu inwestycji lokalnych

-         wyzwolenie lokalnego potencjału przedsiębiorczości i zaangażowanie mieszkańców jako szansa przezwyciężenia trudności ekonomicznych

-         tworzenie warunków do dywersyfikacji działalności gospodarczej poprzez stworzenie mieszkańcom możliwości na podjęcie działań w celu rozgałęzienia i urozmaicenie produkcji, rozszerzenie jej na różnorakie odległe od siebie dziedziny po to aby straty poniesione w jednej móc zrekompensować zyskami osiągniętymi w innej branży

-         wzrost kreatywności w zakresie poszukiwania pozarolniczych źródeł utrzymania

-         tworzenie przyjaznego środowiska dla rozwoju mikroprzedsiębiorstw

-         realizowanie polityki równych szans – czyli uwzględnienie w procesie realizacji poszczególnych projektów interesu grup społecznych znajdujących się w trudniejszej sytuacji:

-         osób bezrobotnych - aktywizacja grupy bezrobotnych przy pracach inwestycyjnych , tworzenie nowych miejsc pracy )

-         rolnicy w gospodarstwach rolnych o wielkości poniżej  5ha, w tym kobiety     

                  (poprawa   sytuacji kobiet na rynku pracy – np. poprzez rozwój agroturystyki na

                  obszarach wiejskich, samozatrudnienie poprzez stworzenie bazy do rozwoju

                  turystyki z wykorzystanie walorów przyrodniczych terenu)

-         osób niepełnosprawnych ( np. łamanie barier architektonicznych podczas inwestycji w zakresie modernizacji dróg ),

Działania powyższe związane są z koniecznością dokonania inwestycji. Część zadań inwestycyjnych może być realizowana z udziałem środków zewnętrznych m.in. Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w programach operacyjnych np. Zintegrowanym Programie Operacyjnym Rozwoju Regionalnego i Sektorowych Programach Operacyjnych.

Celem realizacji Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu 3 – Rozwój lokalny w Działaniu 3.1 – Obszary wiejskie jest wykorzystanie potencjału ekonomicznego, turystycznego, kulturowego, historycznego i przyrodniczego w celu zwiększenia atrakcyjności obszarów wiejskich dla inwestorów lokalnych i zewnętrznych.

W ramach Działania 3.1 – Obszary wiejskie do realizacji przewiduje się projekty inwestycyjne wynikające z PRL oraz Wieloletniego Planu Zamierzeń Inwestycyjnych na lata 2003-2006 stanowiącego integralną część uchwały budżetowej gminy Ropa

W PRL ujęte zostały projekty i zadania planowane do realizacji w okresie 2004-2006 przewidziane do współfinansowania z udziałem środków EFRR oraz budżetu gminy oraz zadania planowane do realizacji w okresie 2007-2013.

W ramach Działania do realizacji